Przygotowanie pliku do druku zajmuje kilkanaście minut, a decyduje o wyglądzie nakładu, którego po wyjściu z maszyny nikt już nie poprawi. W naszym studiu w Przeźmierowie pod Poznaniem zatrzymujemy projekty najczęściej z trzech powodów: brak spadów, zdjęcia w RGB i logotyp w 72 dpi ściągnięty ze strony internetowej. Poniżej opisujemy, jak ustawić dokument, żeby przeszedł kontrolę techniczną za pierwszym podejściem. Wszystko dotyczy poligrafii reklamowej i wydruku wielkoformatowego: wizytówek, ulotek, plakatów, naklejek i banerów.

Jak ustawić spady i marginesy bezpieczeństwa w projekcie?

Spad to grafika wyprowadzona poza linię cięcia, dzięki której po okrawaniu nakładu nie pojawia się biały pasek przy krawędzi. Krajarka trzyma tolerancję rzędu 0,5 mm, a stos pięciuset arkuszy potrafi minimalnie przesunąć się pod nożem. Bez zapasu tła każdy taki ruch widać gołym okiem, zwłaszcza na ciemnych aplach.

Drugim zabezpieczeniem jest margines bezpieczeństwa, czyli strefa wewnątrz formatu netto wolna od tekstu, logotypów i cienkich ramek. Ramka 2 mm od krawędzi wizytówki to najczęstsza pułapka projektowa: po przesunięciu ma z jednej strony 3 mm, z przeciwnej 1 mm i całość wygląda na przekrzywioną.

Produkt	Spad na stronę	Margines bezpieczeństwa
Wizytówki, ulotki, plakaty	3 mm	4 mm od linii cięcia
Katalogi szyte zeszytowo	3 mm	6 mm przy zszywce
Teczki ofertowe i opakowania	3 mm poza wykrojnik	5 mm od bigów
Naklejki z konturem cięcia	2 mm poza kontur	3 mm
Banery z tunelem lub oczkami	50 mm zakładki	100 mm od krawędzi

Wymiar dokumentu zapisujemy w formacie netto, a spad dodajemy w ustawieniach dokumentu zamiast ręcznie powiększać stronę. Wizytówka ma więc stronę 90×50 mm plus 3 mm spadu, co daje przy eksporcie plik 96×56 mm ze znacznikami cięcia. Narysowanie od razu strony 96×56 mm kończy się wycentrowaniem grafiki względem złego formatu i przesunięciem projektu o 3 mm.

CMYK czy RGB do druku i jak dobrać profil kolorystyczny?

Monitor świeci światłem i miesza barwy addytywnie w RGB, maszyna drukarska nakłada półprzezroczyste farby, które odejmują światło od bieli papieru. Zakres barw CMYK jest przez to węższy, a najsilniej tracą fluorescencyjne zielenie, intensywne pomarańcze i nasycone granaty. Plik w RGB zostanie skonwertowany tak czy inaczej, tylko bez naszej kontroli.

Konwersję wykonujemy więc świadomie, dobierając profil pod technologię. W offsecie i druku cyfrowym na papierze powlekanym standardem pozostaje ISO Coated v2 (Fogra39), na niepowlekanych PSO Uncoated, a charakterystyki Fogra51 i Fogra52 przyjęły się do 2026 roku tam, gdzie pracuje się na papierach z rozjaśniaczami optycznymi. Dla maszyn solwentowych, lateksowych i UV profil dostarcza producent atramentu.

Osobnym parametrem jest TAC, czyli sumaryczne pokrycie farbą. Offset na powlekanym znosi do 300%, druk solwentowy i lateksowy na banerze zwykle 260%, a przekroczenie limitu kończy się odbijaniem farby przy nawijaniu rolki. Z tego samego powodu czerń dobieramy inaczej dla każdej technologii.

• Tekst poniżej 12 pt, cienkie linie i kody kreskowe: wyłącznie K100, bo każda dodatkowa farba grozi niepasowaniem rejestracji.
• Duże czarne aple w offsecie i druku cyfrowym: czerń bogata C60 M40 Y40 K100 daje neutralny ton przy pokryciu 240%.
• Baner solwentowy lub lateksowy: C40 M40 Y40 K100, bo pełniejsza mieszanka nie zdąży wyschnąć przed nawinięciem rolki.
• Druk UV na PCV, dibondzie i plexi: K100 albo C30 M30 Y30 K100 przy dużych powierzchniach, gdzie warstwa atramentu jest grubsza niż w offsecie.

Te wartości traktujemy jako punkt wyjścia, a przy nowym podłożu proponujemy próbny wydruk fragmentu w skali 1:1. Gdy kolor logotypu musi się zgadzać między nakładami, najbezpieczniej opisać go kolorem Pantone, bo ten sam plik na kredzie błyszczącej i na offsecie niepowlekanym różni się nasyceniem o kilkanaście procent. Więcej o technologiach piszemy przy wydrukach solwentowych, UV i lateksowych.

Jaka rozdzielczość i format PDF sprawdzi się w druku?

Rozdzielczość 300 dpi obowiązuje dla materiałów oglądanych z odległości ramienia: wizytówek, ulotek, katalogów i kalendarzy. Powyżej tej wartości nic nie zyskujemy, bo raster offsetowy 150 lpi nie przeniesie dodatkowych detali. W wielkim formacie decyduje dystans oglądania: im dalej stoi odbiorca, tym mniej pikseli na cal potrzeba.

Rodzaj wydruku	Dystans oglądania	Rozdzielczość 1:1
Wizytówka, ulotka, katalog	30 cm	300 dpi
Plakat B1, potykacz, tablica	1 do 2 m	150 dpi
Baner 3×1 m, roll-up	3 do 5 m	100 dpi
Siatka mesh, reklama na elewacji	powyżej 10 m	30 dpi

Skala 1:10 bywa źródłem nieporozumień, choć arytmetyka jest prosta: plik 60×30 cm w 300 dpi po dziesięciokrotnym powiększeniu daje wydruk 6×3 m w rzeczywistych 30 dpi. Taki zapis mieści projekt elewacyjny w kilkudziesięciu megabajtach zamiast w kilku gigabajtach. W skali zmniejszonej trzeba jednak zmniejszyć proporcjonalnie wszystko, łącznie z konturem cięcia i zakładkami, bo obrys 0,1 mm zamieni się w pas szerokości 1 mm.

Kiedy wybrać PDF/X-1a, a kiedy PDF/X-4?

PDF/X-1a wymusza spłaszczenie przezroczystości, osadzenie czcionek i konwersję barw do CMYK oraz kolorów dodatkowych. Nic nie zostaje do interpretacji przez RIP drukarni, więc cień pod tekstem i tryb mieszania warstw wyglądają tak jak w podglądzie separacji.

PDF/X-4 zachowuje przezroczystości, warstwy i zarządzanie barwą przez profile ICC, dzięki czemu gradienty nie rozpadają się na siatkę drobnych obiektów. Osadzanie czcionek obowiązuje w obu standardach, a przy wielkim formacie i naklejkach dodatkowo zamieniamy teksty na krzywe. Specyfikacje poszczególnych produktów podajemy przy zamówieniu w dziale poligrafii.

Jak przygotować kontur cięcia do naklejek i wykrojników?

Kontur cięcia to ścieżka, po której ploter prowadzi nóż, a nie element grafiki. Maszyna rozpoznaje ją wyłącznie po nazwie koloru dodatkowego, najczęściej zapisanej jako CutContour. Literówka, spacja na końcu albo zapis małymi literami sprawiają, że ploter potraktuje ścieżkę jak zwykły obiekt i wydrukuje różową linię na naklejce.

Sam zapis konturu ma kilka wymagań, od których zależy, czy praca trafi na ploter bez poprawek.

• Kolor dodatkowy o wartości 100% magenty, ustawiony jako obrys 0,25 pt bez wypełnienia, z włączonym nadrukiem.
• Ścieżka zamknięta, złożona z jednej krzywej, bez zdublowanych punktów i przecinających się odcinków.
• Minimalny promień narożnika 3 mm przy foliach monomerowych, ponieważ ostry kąt rozrywa materiał przy odklejaniu.
• Grafika wyprowadzona 2 mm poza kontur, co pokrywa tolerancję prowadzenia noża i zapobiega białej krawędzi.
• Kontur na osobnej, nazwanej warstwie nad grafiką, z odstępem 5 mm między naklejkami na arkuszu.

Przy wykrojnikach do teczek i opakowań zasada jest ta sama, tylko linii jest więcej: osobno cięcie, bigowanie i perforacja, każda w innym kolorze dodatkowym opisanym w legendzie pliku. Gotowy wykrojnik wysyłamy jako podkład przed rozpoczęciem projektu, bo dopasowanie grafiki do gotowej matrycy jest tańsze niż nowy projekt.

Co sprawdzić przed wysłaniem pliku do drukarni?

Kontrola techniczna pliku, czyli preflight, zajmuje kilka minut i wyłapuje większość usterek, zanim zrobi to maszyna. Podgląd separacji pokazuje, czy czarny tekst nie składa się z czterech farb, a panel wyjścia ujawnia obiekty z nadrukiem. Przed wysyłką przechodzimy przez tę samą listę.

• Format netto i spad zgodne ze specyfikacją produktu, znaczniki cięcia odsunięte o 3 mm.
• Obrazy w CMYK, w skali 1:1 lub zadeklarowanej skali zmniejszonej, w rozdzielczości dobranej do dystansu oglądania.
• Czcionki osadzone albo zamienione na krzywe, teksty odsunięte minimum 4 mm od linii cięcia.
• Pokrycie farbą w granicach limitu technologii, czerń dobrana według przeznaczenia.
• Strony pojedynczo i w kolejności czytania, bez rozkładówek i pustych stron na końcu.
• Nazwa pliku z produktem, formatem i nakładem, na przykład ulotka-A5-dwustronna-1000szt.pdf.

Na koniec otwieramy wyeksportowany PDF i oglądamy go w powiększeniu 400%, bo część błędów widać dopiero na finalnym pliku.

Częsty błąd	Skutek na druku	Naprawa
Brak spadów	Biały pasek 0,5 do 1 mm przy krawędzi	Dodanie 3 mm tła i eksport ze spadem
Zdjęcia w RGB	Zgaszone granaty i zielenie	Konwersja na profil docelowy
Logotyp 72 dpi ze strony WWW	Poszarpane krawędzie liter	Podmiana na wersję wektorową
Czcionki nieosadzone	Podmiana kroju i rozjechany skład	Osadzenie fontów lub krzywe
Pokrycie farbą 340% na banerze	Farba nie schnie, odbija się na rolce	Redukcja składowych do 260%
Czarny tekst w czterech farbach	Rozmyty kontur i kolorowe obwódki	Zmiana na K100
Kontur cięcia w CMYK	Ploter nie wycina naklejki	Zamiana na kolor dodatkowy CutContour

Realizacje ekspresowe rzadko przewracają się o maszynę, znacznie częściej o plik, który trzeba poprawiać po godzinach. Jeśli projekt powstał w programie biurowym albo w formacie, którego nie da się przekonwertować bez strat, szybciej wychodzi korekta zlecona naszym grafikom w ramach projektowania graficznego. Przy nakładach powyżej kilkuset sztuk kilkadziesiąt minut pracy DTP kosztuje ułamek ceny ponownego druku.